Marke Heemse en Collendoorn

3)
eindrechtelickes ouercoemen dese naevolgende
puncten únde articulen, omme die selvigen
onverbrockelicken to onderholden E cette a a

1. Inden eersten dat op jder waer in die Mar
ricke van Heemse únde Collendooren sall
mogen geholden worden Viertich Schaepe
únde jder Bourschap enich ledige waer
únde niet meer als bij een tonne biers.

2. Dat Niemant sijne Schaepe op Marsch
drijven ofte weijden sall wijders dan tot
middels Maij, únde soe veer eimants sol
ckes lenger dee dan weß tot middel Meij
die breecket jder tijt van ellicker kop
pele Schaepe een halff pont tot behoeft
der Erffgenamen, Únde weert saecke
dat oock emant Schaepe boven sijn
getall hielde die breecket aen ellicker
Schaepe soe vaecken die getelt worden,
denen Olden Vlemschen, Únde die Schape
die in die voorß Marricke dorch aenvoe
den van Jonge Lammer over den ge
bruickelicker tall bevonden worden, die
selvigen sollen alle Jaere op Petri ofte
Gregorij als bij pena van jder Schaep toe
schutten op Vier stuijvers die bevonden
worden

4)
worden boven het getall.

3. Item Niemant sall eenige ongewaerde
beesten ofte peerden holden ofte aennemen
in die voorschrevene Marricke wijders
als ein gewaerde des Winters voedet
únde Hem selvest is toebehoerende als bij
ein tonne biers.

4. Item Niemant sall placken meijen ofte
sooden stecken over dat Meerwater
ander sijdt nae die Hoffstede als bij
pena van een tonne biers.

5. Item is oock eintelicken overcommen
únde verdraegen, dat Niemant enige
Torff sall mogen graeven ofte Vercoo
pen aen Emant die in die voorß Mar
ricke van Heemse únde Collendooren
niet woonachtich únde gewaert is
als bij die pena van twee golt gul
den. Dan jder Gewaerde sall mogen
Vercoopen aen sijnen Smidt únde Snijder
ofte Schroer daer sie dagelicx mede han
delen únde hanteren twee Voeder Torff
jder alle Jaer eens.
Item

5)
6. Item oock sint Voerwaerden, dat men beijde
Havermarsche seijen sall, elcker HaverMarsch
sijne tijdt únde Jaeren daer toe dienende, únde
weerts saecke datter oock eenich Meijer
weere die Sijne Jaeren niet seijen wolde
soe mach die Landtheer dat wel selver
seijen, het genige Hem toecomt to seijen,
nochtans de Meijer sall die seij Jaeren nao
berlicke únde gebuerlick vreden sonder
wederseggen únde oft oock die Meijer
luijden in die voorß Marricke van Heem
se únde Collendooren mit gelijcken voor
nemen gene van die voorß Havermars
sche wolden seijen, únde daer dorrich die
LandtHeeren aen Haere pacht únde garff
cooren vernadeelt worden des sollen
die voorß Meijerluiden geene macht
hebben buijten believen van Haere sem
ptelicke LandtHeeren.

7. Item men sall alle Jaeren setten die Mar
ricken Geswaren, die twee toe Heimse
únde eene toe Collendooren die welcke bij
dien Erffgenamen en Marricken richter in
Eedes verbondt ande plicht sall bevollen wor
den, als bij die pena van Tijn golt gulden
alle die ongewaerden Beesten únde peerden
voort

6)
voort Swijne únde Schaepe gaende in die
voorß Marricke to schutten jder Beest ofte
peert voort Schaepe únde Swijne op Vier
Olden Vleemschen van Welcker schutgelde de
Schutters dat derdendeell sollen genieten únde
die semptlicke Bourluijden sollen van die
schuttinge genieten die twee deelen des
sollen alle die Ingesetene huisluijden den
Geswaeren tot allen tijden daer des die
noodt vordert schuldich únde geholden we
sen toe helpen schutten únde dat ongewaer
de Vehe van alle Vier gevoetede dieren un
de Beesten helpen op drijven bij een pena
van een golt gulden, únde vande geschutte
de Beesten, dat sinnen Peerden, Koebee
sten Verckens oft Schaepen gaende onge
waert in die Marricke van Heemse únde Col
lendooren jder voet een Vleems únde in
de binnen Landen dubbelt Schutgelt
de eene helffte voor den Schutters die
ander helffte voor ende tot voordell van
den Eijgenaer des Landes daer die onge
waerde beesten als voorß uijtgeschuttet
worden, únde de gewaerde Beesten Peer
den, voort Swijne únde Schaepe, daervan
Emant

7)
Emant mochte beschadiget wesen aen gras
ofte weijde sollen worden geschuttet jder voor een
Vleems, únde die oock int cooren worden bevon
den únde geschuttet des sall die genige den
schaden betalen tot kentenisse van twee onpar
tijdige Mannen, dien die geschutte Beesten
toebehooren, únde daer oock solcken schaeden
geschieden dorch onbetamelicken Vrede soe sall
die genige, die den quade Vrede, Tuijnen,
ofte Slooten toebehoren, soe wal den schaeden
betalen als die genige dien die geschutten
de Beesten toebehooren, alles oock tot ken
tenisse en discretie van onpartijdigen, die men
daertoe mach roepen.

8. Item sollen oock gene ongewaerden in Heem
scher únde Collener Marricke Visschen met
netten ofte Vissche Corven, als bij verbuerte
ende verlos der selviger netten únde Vis
schecorven, Het welcke die Ingesetten únde
Geswaeren wal ernstelick willen betrach
ten únde opsicht hebben, únde de Gewaerde
sollen inde voorß Marricke bij wassent
Water Hoere Visschen Waeren, únde die
Korver open laten únde net toesetten,
ofte

8)
ofte die Geswaeren sollen deselvige netten
ofte Korver daer uijt trecken únde verdrin
cken op een vaene biers, únde die Gewaerde
sollen oock geene Ongewaerden veroorlo
ven toe visschen inder voorß Marricke
als bij verbuerte jeder een 1/2(vierdenhalven?) pont groot.
Noch oock Hoere Visschewaeren aen gee
ne ongewaerde veraliemeren bij ver
lies des Visschewaeres, Únde die Voegel
poel in den sijden Mars hoerende in de
Waere van den Olden hoff toe Collendoer
die sall niet langer toegedijckt mogen
weesen, dan wes Sancta Gegrorius ofte
middels Meerte, als bij eene halve
tonne biers.

9. Item dat niemant buijten consent
únde toelatinge der gemene Inge
setten der voorß Marricke enige Heijde
sall aensteecken, ofte Veldt brandt inde
voorß Marricke sall maecken, ofte doen
aensteecken, als bij de peene van
Tijn golt gulden, únde soe sollickes
geschiede, van eenige denstboden ofte
Kinderen, daer ouer sollen die selven
boeten

9)
boeten únde den brocke betalen, wiens Kin
deren ofte Dienstboden sullckes gedaen oft
noch doen mogen.

10. Iten sollen oock die Ingesetten únde Ge
swaeren neerstichlick toesien únde opsicht
hebben, dat niemant anders in Heemser
venne únde Collendervenne eenighe
Torffcuijlen sall hebben ofte maecken dan
rechtgaende op Ende dale, únde ordente
licke graeven nae goetduncken des Mar
ricken richters únde den Geswaeren, als
bij die pena van een tonne biers, únde de
Ongewaerden Brincksitters in Heemser
únde Collender Marcke die sollen niet
wijdtes int voorß Torffvenne Torff grae
ven als Hen dorrich den Erffgenamen
únde Marckenrichters gewesen únde toe
gestaen wort als bij verlies een tonne
Biers.

11. Item dat oock geen Meijer ofte Huisman
in die voorgenoempte Marricke meer
placken sall mogen meijen dan Hij dat
haer daer uijt halet, Únde gene gemeijde
placken

10)
placken liggen laten, bijde pena van
een tonne biers, únde die ongewaerden
sollen geene placken mogen meijen,
dan dorrich toelatinge der Erffgenamen
únde Marrickenrichter, bij verboerte
een tonne biers.

12. Item die gemiene Erffgenamen van Heem
se sinnen overcommen, dat de gemiene
Buiren van Heemse sollen alle Jaeren
drieweecken nae Paeschen Haere dijcken
maecken in den Esch als bij een pena van
een tonne biers, sollen oock alle Biesten
in únde uijt Heemser Esch gaende wes
tot die Esch latens toe met jocke únde tou
we in únde uijt geleijdet worden, als bij
pena van een tonne biers, Sollen oock de
Inwonners van Heemse únde Collendooren
in jder Buijrschap twee Wroegers hebben
omme alles to wroegen únde to schutten,
dat gene dat schade doet in Cooren ofte
gras, dat sinnen dan Biesten Peerden
Schape ofte Swijne, als oock den onduch
tigen vrede als Tuijnen únde Slote toe
wroegen tendes hoeren Eede, únde die
wroeger

11)
wroeger sall wesen nae willecoer derselvigerens
Inwonneren van Heemse únde Collendooren, únde
die voorß wroege oock onder Hem hebben te
genieten.

13. Item oock zinnen die gemene Erffgenamen
met malcanderen verdragen dat die Marcken
Richter personelicken ofte sijnen genoechsamen
Volmechtiger alle maenden eenmael buijten
costen der Erffhenamen in die Marcke
van Heemse únde Collendooren sall erschij
nen, omme alles toe besichtigen wes tot der
voorß Marcke schadelick únde profijtelick
mach wesen, ende nae vereijschinge der sae
cken nootdruft ein noodtholting aen
te schrijven.

14. Item is oock bij den semptlicken Erffge
namen ingewilliget, dat soe wanneer
de Marckenrichter gewoontlicke Holtspreaecke ofte
noodtholtingh will holden, dat die Meijer
luijden jder sijnen LandtHeeren acht dagen
toe voorens daer van sall toe weten doen
únde dat sulckes is geschiet blijck únde
schijn aen den Marckenrichter to ver
toonen, als bij verbuerte een tonne
biers.

12)
biers. Sall oock die MarckenRichter mach
hebben tot vermijdinge der moeijten únde de
Erffgenamen costen die extraordinarius sae
cken dienende tot walvaert der Erffgenamen
únde der voorß Marricken met de Blancke
vort únde Berent Alders uijttoerichten, het
welcke soo volcomen sall wesen ofte de
Erffgenamen 't samender handt tegenwoordich
weeren.

15. Item sollen oock gene ongecrampede Swijne
ofte Varckens wesen in die voorß Marcken
van Gregorius wes Martini inden Winter
bij brocke van een olden Vleemschen jder
Swijn, soe vaecken die ongecrampt ge
vonden worden tot profijt des Marcken
richters.

16. Iten noch hebben die algemiene Erffge
namen van Heemse únde Collendooren
wall arnstelick bewilliget únde verdragen,
dat die Meijerluijden van Heemse únde
Collendooren alle Jaeren Haere Woninge
únde Landen sollen verbetteren met eijcken
únde willegen poeten, soe op Haer LandtHeeren
gront als oock inde Marcke soe als een
jder

13)
jder die golegentheijt daertoe best deenste
lick mach wesen, dan nochtans dat niemant
enige graevens ofte dijcke sall mogen mae
cken omme eijcken telligen oft willigen toe
potten die eene op ofte aen des anderen tuine
únde Landen, toe benadelen ofte beschadigen
noch oock geene wegen ofte stegen
te bekrencken únde beengen als bij die
pena van een pont grootte.

17. Item oock is bij den semptelicken Erffgenamen
overcomen. dat niemant eenige aengra
vinge sall mogen doen, van Landen in die
Marcke van Heemse únde Collendooren,
buijten 't consent der gemiene Erffge
namen, únde daer Emant uijt sonderlinge
gelegentheijt ofte noodtsaeckelicken etwas
wolde aengraven, daer ouer sall die
genige die solckes doet den gemienen
Erfgenamen vergoedinge doen, oder de
andere Erffgenamen sollen daertegen ge
lijckheijt van Landen mogen genieten
dan niemant sall sulckes mogen doen
aen Emants anderen Landt.

18. Item die semptlicken únde gemiene
Erffge

14)
Erffgenamen van Heemse únde Collendooren
hebben met Lubbert Blanckevoort over
comen omme die groote gevaerlicke
Santstuve die in Onse Marcke soe
grooten schade brenget, soe voele moge
lick te dempen únde te verwinnen
waertoe Blanckevoort die semptlicke
Buiren únde Inwonners van Heemse
únde Collendooren sall mogen gebruij
cken, mit sulcke middelen únde gele
gentheijt als daertoe op den besten mo
gen dienstelicken únde bequaem
wesen, únde die doertoe onwillich be
vonden worden, mit sulcken straffe
únde pena to dwingen als behoort,
únde Blanckevoort goetduncket waer
in wij semptlicken Erffgenamen tot
stuir der voorß Santstuue Blancke
voort in alles volcomen macht ge
ven, gelijck wij seluen tegenwoordich
weeren únde van allen diensten únde
voordelen die Blanckevoort aen ons
únde onse Marricke bewijset, daer
voor beloven wij Blanckevoort toe
bevredigen únde vergoedinge toe doene.
Item

15)
19. Item soe sinnen die voorß Erffgenamen
overcomen, soe voor emant in die voorß
Marcke were die durch aenvoeden van jonge
Lammer op Michaelis meer schapen hadde
als sijn waertall weere únde die selvige
niet conde vercoopen, den selven sollen mo
gen ongeschuttet gaen, wes Gregorij ofte
middels Meerte.

20. Item die semptelicke Erffgenamen van
Heemse únde Collendooren sinnen eendrach
telick overcomen, dat niemant in die
voorß Marcke ofte torffvenne te ge
lijcke meer torffsteeckers ofte gravers
sall hebben ofte gebruijcken, als eenen
torffgraver ofte twee ten hoochsten
als bij een pena van drie golt guldens.

21. Item die gemiene Erffgenamen van Heem
se únde Collendooren hebben omme sonder
linge beweechnisse Esken Eskens únde
Anna sijn huisfrouwe gegont únde toe
gestaen eenen gaerden te mogen
aenvreden op den Brinck voor des pastoors
hoff toe Heemse, soe als die selve
plaetse

16)
plaetse Esken voorß únde sijn huisfrouw
bijde Blanckevoorts únde Berent Alders
sall gewesen únde uijtgepaelt worden
omme haer leventlanck te gebruicken
únde niet langer, buijten consent der Erff
genamen van Esken kinderen ofte Erff
genamen.

22. Item noh[noch] hebben die Erffgenamen van
Heemse únde Collendooren bewilliget
dat het Marckengerichte alle Jaer sall
ommegaen, únde alle Erffgenamen in de
voorß Marcke sollen jder van haer guet
geholden wesen dat Marckengerichte toe
bedienen, únde ofte het mochte gebueren dat
onnodich weere alle Jaeren Marckengerichte
to holden, soe sal die genige sijn tijdt únde
buerte weder wezen dat Marckengerichte
aen tovangen naest aen den gearriveert nae
den sonnen ommeganck, daer dat leste
Marckengerichte geholden is wall tover
staene dat niemant vant voorß Marcken
gerichte te bedienen vrij ofte exempt sal
wesen, dan jder Erffgename voorß sijn Jaer
ofte desselven Volmachtiger.

23. Item noch sint de Erffgenamen over
comen

17)
comen únde durch beede goeder luijden sie
vergunt hebben Jan Bulcsx mit sijn huijs
vrouwe hendrick ein stede omme toe setten
een huis oer levent lanck ende niet langer,
ende dan nae den tijden wederomme aff toe
breecken, ten waer met wille des Erffgena
men, daerenboven en sullen sij geene
schaede doen, den buiren mit enige Beesten
únde Weert dat daer enige clachte over
queme, sollen Sie verwillecoert hebben,
dat huis weder afftebreecken.

Item dit sinnen die Incompsten
hoorende in die Marricke van Heemse
únde Collendooren, van sulcke parce
len als volget.

Item die Boesemere doet Jaerlicx twee
dalers.

Item dat Eeckelcampien doet Jaerlicx achte
stuijvers.

Item Johan Schrijvers op den Brinck voor
die eerste brugge gift van sijn gaerden
Jaerlicx tijn stuijver únde voor sijn uijt
drift vijff witten.

Item Johan Schroeder toe Heemß gift Jaer
licx

18)
licx van den hoeckien goerden landers gele
gen aen Spaencamp únde sijn uitdrift negen
stuijvers.

Item Fenne Mages goerden doet Jaerlicx
achte stuijvers.

Item Goossen Meijbecken goerden doet
Jaerlicx twee Ridders.

Item Femme op den Goerden tusschen Aff
tinck en Renninck woonachtich, van uijtdrift
vierdehalve stuijver.

Iten Scheper Geert woonachtich op gene
sijt den Hulseburch op Oostendarpinck goer
den Ses stuijver van uijtdrift

Item Johan Bullickes vanden goerden die
hem die Erffgenamen toegestaen hebben Jaer
licx vier stuijvers.

Item Evert Schoemaecker van den goorden
únde uijtdrift daer Asken Askens op placht te woonen
twaelff stuijvers.

Item van drie ledige Schape waeren,
die twee toe Heemß únde eene toe Col
lendooren doen Jaerlicx vierentwintich
st

19)
stuijvers jder waere.

Item noch gift Willem in die Herberge voor
eene Schape waer eenen daler.

Item Heijle op den Goerden toe Collendooren
voor uijtdrift Seß stuijvers.

Item Greetken op den Brinck voor die eerste
Brugge bruicket van den Erffgenamen van
Heemß únde Collendooren omme Godes
wille hoer goerden únde wooninge.

Anno 1554 Dincxstdages nae Sacramenti
hebben die algemiene únde samptlicke
Erffgenamen van Heemße únde Collendoo
ren ingegaen únde verdragen dat tot
walvaert der voorß Erffgenamen únde die
Marricke van Heemse únde Collendooren
alle Jaeren op jder waere inder voorß Mar
ricke sollen worden gepottet vier eijcken
telligen diewelcke Lubbert Blanckevoort
van den Erffgenamen ofte haere meijers
sollen worden behandet omme die selve
durch den ingesetten der voorß Marricke
op den

20)
op den bequemsten inden voorß Marricke
te laten poeten únde die telligen met
doornen te laten bewinden únde van den
verderff der beesten laten bewaeren
doch die voorseijden Ingesetten bij ver
buerte únde broecke eene tonne biers.

Is oock bij den samptlicken únde allge
mene Erffgenamen bewilliget únde over
gegeven dat alle die watergangen inde
Marricke van Heemse únde Collendooren
alle Jaeren einmael schoone únde claer
sollen opgemaeckt worden únde den Voe
gelpoell hoorende inde waer toe den
Oldenhoff toe Collendooren daer Lubbert
Blanckvoort op woont sall niet worden
inde Leea gestouwet ofte gedijcket
dan viertijn dagen voor Michaelis únde
sall oock den Dijck aen die Voegelpoel
aen die oosterzijdt niet hooger als
vier soden hooge gemaecket worden
únde sollen oock gene ongewaerden vis
schen noch oock enige corver ofte vis
sche waeren hebben int Meerwater
ofte Leea wes aen die verbrugge
dan

21)
dan allenigens die Gewaerden van Heem
se únde Collendooren die hoere Korver
únde Visschewaeren niet enger dan soeven
voet wijt onder únde boven achte voet wijt
als bij die pena van eenen halven kern
wijns únde sollen oock die inwonners
van Heemse únde Collendooren alle jae
ren neerstich opbouwen únde maecken
goede bouritten únde waterleijdinge
dorch die leechten van Heemse únde Col
lendooren Marricke daar des de gele
gentheijt eijsschet únde nodich is als bij de
pena van twee golt guldens

Anno 1555 is oock den convente van
Albergen toegestaen eene kalverweijde
aen des conventes landt aen den ooster
einde bij lanck den roevekamp aan den
wech ofte stege waer tegen die erffge
namen van Collendooren únde Heemse
jder nae quota ter gelegende tijt oock
weder sollen genieten dan is bij den
samptlicken erffgenamen eindtlick
beslaten bewilliget únde ingegaen
dat niemant enige aengravinge van
Landen

22)
Landen sall mogen doen ofte maecken
wijders als aen sijn selves landt únde
niet aen des anderen landt ofte tuijnen
ofte sal weder mogen ingelijckt worden
únde soe emant enige aengravinge aen
sijn selves landt deede omme uijt oorsae
cke des sall diegenige die solckes gedane
den voorß erffgenamen voldoen offt oock
daer tegens pro quota aen hoere tuine
únde landt mogen aengraeven dan soe
voele angaet eijcken telligen únde wil
ligen potten únde potteldijcken to mae
cken in die voorß Marricke sall een
jder mogen doen únde genieten dat
ghemant sall daermede emant benae
delen ofte verkorten aen wegen ofte
stegen únde oock niemant aen sijn
landt daer met te beschadigen ofte
vercorten únde sall oock sulckes niet
gedaen worden in't ruime van die
marcke dan aen hoecken únde plaetsen
daer des totten besten vordell únde
minsten schaden mach geschieden der
voorß Marcken.
Anno

23)
Anno 1557 post diem Lamberti heeft Lub
bert Blanckevoort op believen der Erffgena
men van Heemse únde Collendooren geoorlo
vet Kalman ten Hardenberg met sijne
adherenten únde met hulpers toe visschen
int Colner Meerwater dan niet toe be
schadigen die genegen die hoere toeslae
en Korver únde vissche waren int Meer
water hebben voor welcker visschen voorß
Kalman belovet bij het verlos van sijne
vissche netten den Erffgenamen van Heemse
únde Collendooren op die holtspraecke
toe verdragen únde toe voldoen

Des dincxsedages nae Sacramente
Anno 65 op dach voorß heeft Meister
Johan Oostendarp Conincklicke Maije
steit Commissarius dat holtgerichte van
Heemse únde Collendooren gesetten un
de die geswaren als Derck ten Hulsebus
Roloff ten Oostendarpinck, Lubbert
Cupper uijt belastinge der Erffgenamen
van Heemse únde Colner, bij hoeren
Eede wall erenstlicken belastet vnde
vermanet

24)
vermaenet, únde dat bij die pena van een
tonne Bremmers biers, dat die voorß Ge
swaren met neertigheijt dit sonder versuimen
ofte simulatien, die peerden únde bee
sten comende over die Lea ofte reidt
aen die Heemser únde Colner zijdt, hoe
rende den Borgeren van Hardenborch vnde
anderen ongewaerden, sollen schutten
únde die broecke als jder voet een
stuijver toe schutgelt sollen ider schut
tinge onfangen únde niet quijtgeven
als bij een tonne biers verbreucket
toe hebben únde op den naesten Marcken
únde Holtgerichte sollen die Geswaeren
bij hoeren Eede verclaren wat vaecke únde
wanneer Sie geschuttet hebben únde
inde binnen Landen in die voorß Mar
ricke dubbelt schutgelt únde in 't Saet
ofte Kooren sall die schade únde schut
gelt betaelt worden tot kentenisse
van onpartijdige Mannen.

Is oock op den selven dach bij den
Erffgenamen únde Marricken richter
bewilliget, dat niemant uijt die Mar
ricke van Heemse únde Colner sall mo
gen

25)
gen vercopen enigen Torff aen Onge
waerden, niet meer als twee voeder Torffs
aen den Smit, únde twee voeder Torffs
aen den Schroer oftr Snijder, daer Sie
dagelicx mede hanteren bij pena een
tonne biers Voorß únde alle andere punc
ten sie hier bevoorens bij den Erffge
naemen overcommen zijn blijven in
hoere volle weerden, Is oock op dach
voorß toegelaeten bij den Erffgenamen
dit tegenwoordige Jaer dat Willem in
die Herberge sall geven voor die Boe
semaer twee Jochems dalers únde voor
Eckelcampien agt stuivers, Fem
me Mages voor hare goorden vier
stuivers, die Schoemaecker voor
den goorden achte stuiver, Hendrick
Bulckes vierdenhalven stuiver, voor
den goerden, Hendrick die Wijse
únde Willem Wiltfanck borgeren in
den Hardenberch sinnen dit Jaer met
den Erffgenamen van Heemsse únde
Colner verdragen dat Sie mogen
Visschen in Colner Meerwater, daer
voor Sie sollen geven een Coninges
daler

26)
daler met een goede portie varssche vissch
Femme op den goerden toe Colner, toe
weijde gelt Ses stuivers, Gooßen Me
becke voor den goerden únde weijde
vijfftijn stuiver, Johan Schrijver
op den Brick achte stuiver, Griete
op den Brinck vierdenhalven stuiver,
Scheper Geert toe Heemse Ses stuiver
voor weijdegelt, Johan Schroer toe
Heemse Vier stuivers van een hoeckien
Landes in sijn goerden, Egbert Sche
per tot weijdegelt Vierdehalve stuiver
Coernoeten des voorß Holt en Marcken
Gerichte Herman van Welvelt, Lub
bert Blanckevoort.

Des Dincxsedages nae Sacramenti
Anno 66 heeft Lubbert Blancke
voort dat Holt únde Marcken Gerichte
gesetten van wegen des Conventes
Sibkeloe, die Geswaren Derck ten Hul
sebus, Roloff ten Oostendarpinck,
Lubbert Kuper toe Colner.
Op

27)
Op dach voorß sinnen die voorß Geswae
ren bij hoeren Eede aengesecht únde
verclaert hebben dat Sie hebben ghe
schuttet Wiltfanges peerden borger in
den Hardenberch, Únde oock Tonnis Liefers?
peerden, hebben oock Johan Kuijpers peer
den Borger inden Hardenberch geschuttet,
met meer ander peerden uijt den Harden
berch ouer de Reit ofte Leea geschuttet,
únde dat Schutgelt betaelt verclaren
oock wall Voerluijden peerden van Nijen
huis op Hardenberger mersch geschuttet te
hebben únde dat schutgelt ontfangen, Op
dach voorß is op den Erffgenamen van Heem
se únde Colner ernstlick bewilliget
únde jngelaten, dat die schutters ofte
Geswaren bij hoeren Edelicken plichte
sollen die ongewaerde biesten únde
Peerden schutten, neffens den dat die
Erffgenamen únde Ingesetten der voorß
Marricke die ongewaerde biesten únde
Peerden seluest mogen schutten ofte
den Geswaren bevelen tot schutten bij
pena een tonne bremmer biers,
Insgelijcken oock dat in maniere als
bouen verhaelt alle vreemde biesten
únde

28)
únde peerden van den voorseijden mersch
sullen worden geschuttet ider voet een
stuiver únde inde binnen Landen dubbelt
schutgelt, Is oock verwilliget geene On
gewaerde biesten ofte peerden in die
voorß Marcke ongeschuttet te laten,
noch gene ongehuedede biesten ofte Swijne
bij pena als bouen únde oock geschuttet
te worden jder voet een stuiver sollen
oock die Schape van den Marsch blijven
nae older gewoonten únde alle an
dere puncten sollen blijven únde ge
holden worden nae die bewillingeender
ordonnantie gemaecket in Anno 51
Op dach voorß hebben die Bricksitters
hoer goorden huijr weijdegelt den
Erffgenamen voldaen, als oock Willem
jnde Herberge van die Buesemer únde
Eckelcampien hebben oock Willem
Wiltfanck únde Hendrick Wijse borge
ren ten Hardenberch betaelt hoere huire
vant Visschen int Meerwater met
daer bij die varssche Vissche únde is oock
Willem Wiltfanck bij den Erffgenamen
Weder gegont únde toegestaen toe
visschen

29)
visschen met sijne Helpers dit tegenwoor
dige Jaer int voorß Meerwater voor een Co
ninges daler met daer bij ein portie var
sche vissche de Erffgenamen op die Verga
deringe des MarckenGerichtes mede te
leveren, dan sollen met visschen voor
Emants Gewaerde vissche korver, Coer
noten des Holts únde Marcken Gerichtes
Geerlich Lambertßen ..uwe Blanckevoort
die nije Geswaeren Hendrick Volckerinck,
Willem inde Herberge, Berent ten Hamhuis.

Eoden die Anno 1566 Is oock bij den
semptelicken Erffgenamen van Heemße
únde Colner eindrachtelicken ouercomen
únde jngegaen, dat vermogens die ordon
nantie Anno 1551 bij den voorß Erffge
namen gemaecket únde eintlick over
comen onder dat verbont únde pena
van eenen haluen kem wijns, dat die
Marckenrichters van Heemse únde Colner
jder in sijn Jaer alle maent persoonli
cken geholden to Wezen inde voorß Mar
cke toe comen ofte emant tolmachtich
van den Ingesetene Erffgenamen der
voorß Marricken neeme gueden únde
ernstlicken opsichte únde sorrighe toe
hebben

30)
hebben Wes die voorß Marcke voorder
lick únde schadelick mach wezen , únde
daer die noot des vijffchet ofte ervordeaen
machte tot bewaringe der Marcken
walvaert enen nootholtinvh aentoe
stemmen únde oock goede opsicht alle
maenden bij den Geswaren únde ernste
licke vermaninge te doen van hoere
schuttinge únde aenteeckeninge te holden
van hoere schuttenge, únde noot neerstich
heijt die voorß Geswaren tot bewarin
ge der voorß Marcken welvaert aenge
nendet wort únde Voe die gelegentheijt
met den Torffvennen únde placken meijen
voort met den Gewaerden únde Duge
waerden biesten únde peerden, Schae
pen únde Verckens geholden wort.

Op dach voorß hebben die semptlicken
Erffgenamen deser voorß Marcken Lubbert
Blanckevoort daer toe Volmechtiget únde
bewilliget Omme van wegen der voorgeß
Erffgenamen únde des Marckenrichters
affwezent in alles dat beste tot wel
vaert der voorgeß Marcken to behartigen
únde aen to wenden, únde in tijt der
noodt

31)
noodt sinnen nootholtincen aentoradende

Voorts oock die Incompsten der voorß
Marcken tot voordeel der genen met
Erffgenamen in to vorderen únde toe ont
fangen, Op dach voorß hebben die Erff
genamen van Heemse únde Collendooren
den Convente van Albergen toe gestaen
eene Schuirenplaetse voor Hamhuis
ses-huis aen die stege toe Collendooren
met daer bij een hoeckien Landes aen
Hamhuis hoff gelegen 't endes aen die
Schuiren plaetse streckende wes aen
den Ham únde die Schuire ofte Schoppe
sall aende stege geen affdack ofde
Kubbinge hebben, omme den wech únde
stege daer met niet to beengten ofte be
letten.

Anno 1571 [?] des Dincxsedages nae Sacra
menti heeft die E.E. Herman van
Welveldt dat Marckengerichte gesetten
van Heemse únde Collendooren met sijne
Coernoten die E.E. Johan
Blanckevoort Hermannus Bonian
die

32)
die Geswaeren Johan Hesselinck únde
Johan Renninck toe Heemse únde Johan
Oedinck toe Collendooren, die welcken
hebben verclaert dat Sie alle wel
cken tweemael die Ongewaerde
Beesten gaende inde Marricke van
Heemse únde Collendooren geschuttet
hebben, hebben oock alle die vreembde
Peerden gaende op Hardenberger Marsch
Jaers vermogens geschuttet hebben
oock die Schaepen geschuttet gaen
de nae middels meij op den Hae
ver Marsch.

Voerner is bij den Erffgenamen
van Heemse únde Collendooren verdra
gen únde bewilliget dat het punct van
Torffgraven sall alnoch geholden wor
den dat een jder sal sijne Torffkuilen
holden únde graven recht op únde
dale int Torffvenne únde die onge
waerden Cotters sollen blijven voor int
Venne únde graven oock opwerts
únde dale als bij die pene eene
tonne

33)
tonne Bremmers biers Sollen oock geene
Bieste meer inde voorß Marcke wezen
únde geweijdet worden Wijders als een
jder des Winters can holden únde voederen
Únde alle andere vrembde beesten únde
peerden sollen worden geschuttet op
Vier stuijvers, únde een jder geoorlovet
wezen to schutten Wie alsulcke Bieste
ofte ongecrambde Varckens in die voorß
Marricke vindt, únde sollen oock gene
Beeste ofte Swijne in die voorß Marcke
ongehoedet gaen, noch oock geenere
Koene in ofte uijt Heemser Esch gedre
ven wordet der wijlen dat Koenen
staende op den Lande ongejocket
als bij die pena eene tonne Brem
mers biers.

Op dach voorß hebben de Erffgenamen
van Heemse únde Collendooren Lub
bert Blanckevoort sijn huisfrouwes únde
Erffgenamen gegeven únde toegestaen
in Erffelicken Besitte únde gebruijcke
nae affsterven van Herman Geestes
únde niet eer achter Blanckevoort
hoff

34)
Hoff dat Goerencken únde plaetse
daer die olde Vrouwe Herman Geest
nu ter tijdt op woont, met dadt Brin
ckien daer bij gelegen, únde dat voor
die goede únde groote diensten únde
neerstichenden die gemelte Blancke
voort den Erffgenamen van Heemse
únde Collendooren bewesen int proces
tegens die van Hardenberch únde
voort die groote ernstvoldicheit únde
moeijten die welcke Blanckevoort toe
dienste der Erffgenamen van Heemße
únde Collendooren aengewont únde
bewezen in dat verdempen únde over
winnen der grooter únde gevaerlicken
Sandtstuue in Heemser únde Colner
Marcke gelegen únde is oock Blan
ckevoort achter den Waterinck goer
den daer Blanckevoorts willigen
dijck is bij dat binnen Landt eene
gloupen plaetse toegestaen des
sollen hier inne quijt únde toe niete
wezen alsulcke penningen als Blan
ckevoort voorß noch resten aen den
Erffgenamen

35)
Erffgenamen van Heemse únde Collen
dooren, van gedaene costen in saecken
tegen die van Hardenberch.

Eodem Die is dat Holt únde MarckenGe
richte gecomen op dat Convent van
Albergen nije Geswaren Roeloff ten
Oostendarp únde Roeloff ten Cromphoff
toe Heemße únde Albert toe Nijenhuis to
Collendooren.

Anno 73 Op Dincxsedages nae Sacra
menti heeft Geerlich Lambertß van
wegen des Convents van Albergen
dat MarckenGerichte van Heemse
únde Collendooren gesetten Coernoeten
Jacob van Uijtterwijck únde Willem
Smidt die Geswaren Roloff ten Oosten
darp únde Roeloff ten Krumhoff toe
Heemse únde Albert toe Nijenhuijs
toe Collendooren die Geswaeren heb
ben aengebracht dat Johan op dat
Holt heeft ettelicke Torff in Heem
ßer únde Collender Marcke gegra
ven daer Hie niet gewaert, daer
omme

36)
omme den Torff vervalllen den Erff
genamen únde MarckenRichter.

Op dach voorß heeft Lubbert Blan
ckevoort oock te kennen gegeven, de
schaeden die dagelicx geschiet únde ge
daen wort met Schaepen únde Bee
sten op den Santvreede, waer van
Blanckevoort vollencomen macht
hierbevoorents gegeven is, únde ook
Blanckevoort daer toe bewilliget,
goede opsicht to holden op den Sandt
vrede únde die Overtreders den
ordonnantien die bij den Erffgena
men van den Santvrede gemae
cket toe straffen Wellickes op dach
van huijden overmaels aen Lubbert
Blanckevoort ernstlicken begeert
únde versocht is, omme alsoe toe doene
únde bewaringe des Santvredes
wall toe betrachten.

Op Dincxsedach nae Sacramenti
Anno 75 heeft Willem Smidt dat
Holt

37)
Holt únde MarckenGerichte van Heem
ße únde Collendooren gesetten Coernoe
ten Jacob van Uijtterwijck únde Johan
van Lennep, die Geswaeren Berent
ter Veltschet Albert Hofftingz toe Heemße
Roeloff toe Rutenbarch to Collendooren.

Op dach voorß is bijden semptlicken únde
aenwesende Erffgenamen únde Marckenrich
ter den Geswaren bij hoeren Eede wall
ernstlick bevollen dese naevolgende puncten.

Eerstelicken dat die Geswaeren wall
naerstelick sollen schutten alle ongewaerde
Beesten, Peerden, Schaepen únde Verckens
gaende in Heemßer únde Collender Mar
cke, jder stucke op vier stuijvers
únde inde binnenLanden dubbelt schut
gelt, únde geene schutgelde quijt te
geven, buijtent consent únde willendes
Marckenrichters bij pena eenen golt
gulden.

Ten tweeden dat die Geswaren wall
vlijtelicken sollen opsicht hebben dat die
van Hardenberch únde geene onge
waerden in Heemßer únde Collender
Marcke sollen visschen als bij pena
únde broecke den achsten articull
int

38)
int Marckenboeck is inholdende.

Ten derden dat gene Beesten Peer
den ofte Schaepen op den Sandtvre
den sollen gaen, als bij pena van
schutgelt jder stucke vier stuiver boven
den broecke den Lubbert Blanckevoort
daer van toe compt.

Ten vierden dat niemant eenigen
Torff uijt die Marcke boven die or
donnantie der Erffgenamen uijt die
voorß Marcke sall vercoopen als bij pena
daer toe staende, vermogens den vijfften
articull int Marckenboeck.
Ten vijften sollen die Geswaeren neer
stelick toesien únde aenbrengen aen den
Marckenrichter alle maenden het genige
den Geswaeren duncket schadelick te we
sen inde die voorß Marcke únde oft
den Marckenrichter ofte sijnen volmech
tigen des maents eenmael in die voorß
Marcke niet erschene vermogens die
ordonnantie daer van gemacket in den
Dertijnden articull, soe sollen die Geswa
ren gaen bij die naeste ingesetten Erff
genamen únde den toe kennen geven
wes

39)
wes die gelegentheijt der voorß Marcke
wert vorderen tot nutte únde Walvaert
der Erffgenamen únde den gemenen Inge
setten.

Ten Sesten dat die Geswaren vlijtelick
sollen toe sien, dat geene vreemde peer
den ofte Beesten geweijdet worden op
den sijden marsch, daer die van Harden
berch hoere Driftwaer op hebben únde
anders niemant als alleen die van Heemse
únde Collendooren, die daer toe Eij
genaers únde die rechte grontHeeren
sinnen únde wes op den voorß mars
ongewaert in maten als boven bevon
den wort sall worden geschuttet jder
voet een stuiver.

Ten Soevenden sollen die ge
voerlicke waterleijdinge in die Mar
cke van Heemße únde Collendooren
alle Jaer eens claer únde schone
opgemaeckt worden bij pena van
twee golt gulden.

Anno 76 Op Dincxsedages nae
Sacra

40)
Sacramenti heeft Johan Blanckevoort
dat Holt únde MarckeGerichte van Heem
ße únde Collendooren gesettten únde gehol
den van wegen der provisoeren van 't
Hillige Geest toe Swolle Coernoeten
Lambert Monnia únde Willem Holter
man Op dach voorß sinnen die Geswa
ren aengesocht die welcke verclaeren
op den eersten poinct geordonneert
haer bevoorens in Anno 75 dat Sie alle
dat ongewaerde Vehe toe weten Bee
sten únde Peerden voort Schaepen
únde Swijne nae hoeren vermoegen
geschuttet únde dat Schuthelt ontfan
gen únde niet quijt gegeven.

Op dat Tweede puncte verclaren die
Geswaren dat sie oock alle onghe
waerde Visschecoruer die Sie in de
Marcke van Heemße únde Collendooren
hebben connen becomen ofte vmde
op getagen únde aende Herberghe in
Heemße verdroncken únde den Weert
die selue Visschecorver in handen ge
daen verclaren oock wall etlicke
met waden in die voorß Marcke uijt
den

41)
den Hardenberch gevisschet die Hem vae
cke met die visschewaden ontloepen.

Verclaren oock hoer beste toegesien
aen den Sandtvrede gedaen te hebben
únde dat Lubbert Blanckevort vaecke
mwt sij gegaen únde den Sandtvrede
besien, únde hebben inde hollen heijde
laten voeren daer dat Sant sijn stuij
ven mochte hebben.

Op den Vierden punct verclaeren
die Geswarden dat Sie niemant ge
vonden die Torff nijt der voorß Mar
cke bouen der Erffgenamen ordon
nantie gevoert, dan die onderschulte
heeft daer ettelicken Torff gehaelt,
únde gesacht, dat hij wolde die Erffge
namen únde Marckenrichter toe
vreeden stelllen.

Vanden Vijften punct is geenen
misbruick geweest.

Vnde vermogens den Sesten punct
hebben die Geswaeren geschuttet,
die

42)
die ongewaerde peerden gaende op den
Hardenberger merse ofte Sijden mersche
dan sinnen oock well ettlicke vrembde
voerluiden met hoere peerden gaendt
op den voorß mersch den Geswaeren
ontjacht.

Op den Soevenden punct vercla
ren die Geswaeren dat daer niet
is ingedaen.

Dye Geswaren Willem Warmelinck
Willem inde herberge toe Heemße
Albert to Nijenhuis toe Collendooren.
Op dach voorß is den Geswaren bij
hoeren Eede bevollen te doen, únde
in alles goede opsicht toe holden op
alle die puncten hier bevoorents bij
den Erffgenamen van Heemße únde
Collendooren gemaecket.

Anno 77 des Dincxdages nae Sacra
menti heeft Lubbert Blanckevoort
van wegen des Convents van Sibbe
loe dat holt únde marckenGerichte
gesetten

43)
gesetten van Heemße únde Collendooren,
Coernoten Jacob van Uijtterwijck, Herman
vander Lippe.

Op dach voorß sinnen die Geswaeren
aengeeijschet, omme verclaringe toe doene
van't genige soe in die voorß Marcke
van Heemße únde Collendooren gemisbruij
cket is.

Die Geswaeren verclaeren dat Sie
met neersticheit hebben geschuttet in
die marcke van Heemße únde Collen
dooren die Ongewaerden peerde únde
Beesten, únde oock die angerechtiget
waeren in den Sijden marsch, únde
hebben dat Schutgelt daer van ont
fangen vier stuivers jder beest únde
peerdt op die marcke únde dub
belt Schutgelt op die binnen
Landen, únde daer van die Eijge
naers des Landes únde gebruickers
die eene helfte van't Schutgelt heb
ben ontfangen, verclaren oock dat
Sie wall enige VisscheKorver opge
tagen

44)
tagen únde verdroncken, hoorende
den Ongewaerden, únde oock sinnen
wall enige úijt den Hardenberch
met hoere visschenetten ontloopen
die inde voorß Marricke waeren
visschen.

Op dach voorß is nochmaels bij den
Erffgenamen van Heemße únde
collendooren bewilliget, dat gene Sche
pers met den Schapen in Heem
ßer únde Collender marcke wijders
in't groenlant sollen mogen hoeden
ofte weijden, wijders als den delúen
wort gewesen únde úijtgesticket
als bij die pena dat die Schepers
sollen geschattet worden jder tijt op
een tonne biers.

Voort sollen oock alle andere púncten
únde articúlen soe hier in dit mar
ckenboeck begrepen únde bewilli
get sinnen tot Walvaert der Erffge
namen únde Ingesetten van Heem
ße únde Collendooren geholden únde
achtervolget

45)
achtervolget worden, all bij pena únde
broecken daertoe staende.

Oock sollen die Geswaren goede op
sicht holden, dat niemant úijt den
Hardenberch enigen Cleij únde gront
van den Sijden marsch sall halen ofte
voeren inden Hardenberch, únde soe
veer sollickes geschiede, sollen die Geswa
ren den marcken richter solckes alle maen
den to kennen geven, wie die geni
gen sinnen die welckegenigen Cleij ofte
Aerde úijt den Sijden mersch wes in
den Hardenberch búijten willen en
consent der Erffgenamen gehaelt únde
gevúert hebben, únde die Marcken
richter sal daer op eene nootholtingh
únde bijeencompste der Erffgenamen
mogen aenschrijven omme sollicken
moetwillen únde onbehoorlickheiden
to straffen, met die gelegentheijt
daer toe diennende, únde bij den
overcomen wort, nije Geswaren
Johan Renninck únde Johan Hesse
linck toe Heemße, to Collendoren Johan
Odinck.
Anno

46)
Anno 79 des Dincxsedages nae Sacramen
ti heeft Lubbert Blanckevoort dat Holt
únde MarckenGerichte gesetten van Heem
ße únde Collendooren, Coernoeten Poúwel
Blanckevoort únde Willem Holterman,
Op dach voorß hebben die Geswaeren ver
claringe gedaen dat Johan Geertß únde
Willem van Stegeren Borgeren in den
Hardenberch Kleij gehaelt ofte laten
halen úijt den Sijden marsch únde oock ette
licke aerde, seggen die Geswaren oock
mede dat Sie die ongewaerder beesten
únde peerde, voort Swijne in die Marcke
van Heemße únde Collendooren hebben ge
schúttet, únde dat schútgelt daervan ont
fangen, ingelijcken oock die vreembde Voer
lúijden peerden, gaends op den Sijden
mars, únde verclaren oock dat well
vreembde Voerlúiden peerden, hem die
peerden úijt den Sijdenmars ontjacht
hebben, daer van geen schútgelt geco
men.

Op dach voorß hebben Johan Geerts
únde Willem van Stegeren Borgeren
binnen den Hardenbarch met den
Erffgenamen van Heemße únde Collen
dooren

47)
dooren verdragen van hoer Kleij únde Sant
voeren úijt den Sijden marsch, oock mede
noch ettelicken Kleij únde Sant ofte
Aerde, úijt den voorß Sijden marsch toe
mogen halen, dan niet wijders als hem
des bij den Marckenrichter sall toege
staen worden, daer van den mercken
richter bij den aenwesenden Erffgena
men consent únde ordonnantie sall wor
den gegeven.

Eodem Die hebben die Brincksitters
únde die genigen die van den Erff
genamen Landt únde goerdens int
gebrúick heben, hoere húire ofte
pacht betaelt, únde die selúige pacht
heeft die marckenrichter van wegen
der Erffgenamen voor hoere gedaene
verteringe betaelt aen Willem in
die Harberge toe Heemße, die nije Ge
swaeren Roloff ten Oostendarpinck únde
Derck ten Húlsebúsch toe Heemße, Geert
Heckman toe Collendooren.

Op desen voorß dach is bij den aenwe
sende Erffgenamen van Heemße únde
Collendooren bewilliget únde overcomen
dat

48)
dat die Geswaeren deser voorß Mar
cken alle maenden in die Marricke
van Heemße únde Collendooren den
Marckenrichter sollen aenspreecken únde
toe kennen geven van die misbrúicken
in die marcke van Heemße únde Collen
dooren mogen geschieden, únde daer
van die marckenrichter opteeckinge
sall doen únde den Erffgenamen ten
naesten Marckengerichte alle tijt
daer van tekennen doen, únde soe
veer die voorß Geswaeren hier in ver
súnnen mochten wesen sollen Sie jder
tijdt gebroecket hebben, ein golt gulden,
vnde oock die Marckenrichter alle maenden
in die voorß Marricke niet erschijnet,
ofte sijnen Volmechtiger sall die Mar
ckenrichter vervallen wesen in die
pena daer toe staende als nempt
licken eenen halven kan wijns, únde
soe veer dan enige beswaernissen
deser voorß Marcken mochten voor
vallen, die welcke die Marckenrichter
met toe doen der voorß Marcken
Ingeseten Erffgenamen
niet

49 niet conde tot nútte únde walvaert der
voorß Erffgenamen únde Marcke úijt
richten, soe sall die Marckenrichter
etc. etc. etc.